تبلیغات
پیرانشهر
یکشنبه 19 اردیبهشت 1389

اعتراض مردم پیرانشهر نسبت به انتقال مرز از این شهر به نقده

   نوشته شده توسط: سیا شیر    

اعتصاب کاسبکاران که با حمایت مردم   شهر پیرانشهر همراه شد، تا غروب این روز همچنان ادامه داشته و ۳ تن از مسئولین حکومتی با دادن وعده هایشان در راستای حل مسئله، کوشیدند تا به اعتصاب کاسبکاران پایان دهند.

به گزارش خبرنگار رهانا در کردستان، این اعتصاب به دنبال سخنان زنجانی نماینده پیرانشهر و یوسفی فرماندار این شهر طی توافق با هنگ مرزی مبنی بر ادغام دو منطقه مرزی “معبر” و “سندوس” به وقوع پیوسته است.

مردم پیرانشهر معتقدند که انتقال گمرک و بازارچه ی مزبور زیانها و خسارات سنگینی از لحاظ اقتصادی برای مردم و کاسبکاران مرزی این شهر در بر خواهد داشت.


برچسب ها: اعتراض مردم پیرانشهر ،

شنبه 14 فروردین 1389

بافت جمعیتی

   نوشته شده توسط: سیا شیر    

 1 ـ 1. شمار جمعیتی : طبق سرشماری سال 1375 شهرستان پیرانشهر 86041 نفر جمعیت داشته که از این تعداد 33805 نفر ساکن شهر وبقیه روستا نشین بوده اند. طبق این سرشماری 16907 نفر مرد و 16898 نفر زن و دارای 5691 خانوار بود . « شهرهای ایران ص 279 » بر طبق آمار اعلام شده ی سال 1385 شمار جمعیتی این شهر روند صعودی 25 درصد را در طول ده سال اخیرطی کرده و جمعیت آن را بین 106 تا 107 هزارنفر دانسته اند . تعداد 57692 نفر شهر نشین و بقیه ساکن روستا هستند . « همان » بعلت فراهم بودن فرصت مناسب شغلی روند مهاجرت از شهرستانهای اطراف به پیرانشهر بالا است.

2 ـ 1. دین و مذهب: کرد در زمینه ی مذهبی فردی است مشخص و در طول تاریخ شخصیت بارز خود را حفظ کرده است. کردها با اینکه در طول تاریخ دارای دولت و حکومت جامع مخصوص به خود نبوده اند ولی حتی در مورد دین و آیین خود استقلال قومی خود را حفظ کرده و نظریات عقیدتی خویش را رعایت کرده اند . گذشته ی بسیار دور کردها از نظر معتقدات و آیین بسیار تاریک و نامشخص است و از زمانی که در سرزمین های کنونی شان مورد مطالعه قرار می گیرند . روشن ترین آیین آنها پرستش اهورامزدا و ستایش روشنایی و نور بوده است . مردم پیرانشهر هم بعنوان بخشی از جامعه کردی پس از آنکه با شور تمام در برابر حملات سپاهیان اسلام مقاومت به خرج دادند با حفظ بسیاری از سنن به دین اسلام گرویدند . بیشتر مردم امروزی ساکن پیرانشهر حدود 93/99 درصد مسلمان و سنی مذهب شافعی می باشند . مسلمان شیعه مذهب و سایر ادیان به ندرت در آن یافت می شود .

 3 ـ 1. زبان: زبان کردی دارای گوشیهای مختلفی است که بنابر نظریه محققین و دانشمندان چهار شاخه ی اصلی آن عبارتند از : 1- کرمانجی 2. گورانی و اورامانی 3- لری 4- کلهری اما این گوشیهای چهارگانه هم خود به شاخه های کوچکتری تقسیم می شوند گویش کرمانجی در بردارنده ی دو شاخه ی شمالی و جنوبی می باشد که شاخه ی جنوبی آن در مناطق بین زاب بزرگ و اطراف سیروان و نواحی مکری و اردلان رایج است . پیرانشهر با واقع شدن در منطقه ی مکریان ، زبان ساکنین آن شاخه ی کرمانجی گویش جنوبی که اصطلاحا آن را سورانی مکریانی می گویند ، می باشد .

 4 ـ 1. آداب و رسوم: در این قسمت بیشتر از آداب و رسومی که در میان مردم منطقه بیشتر رایج و از اهمیت تاریخی برخوردارند ، سخن خواهیم راند . زیرا سنتهای اصیل ملل ، با احساس و اندیشه ی افراد آن پیوندی ناگسستنی دارد به صورتی که ریشه های آن در اعماق روح نسلها نهفته و طی قرون مهمترین عامل اتحاد و همبستگی فکری و روحی در بین طبقات مختلف مردم یک سرزمین است . دراین منطقه زندگی چادرنشینی و ایلی راه پراکندگی را پیموده است مردم شهرها و روستاها اختلاط یافته و به سبب تاثیرات محیط خصوصیات ایلی خود را از دست داده اند ، اما با وجود این هم بسیاری از عادات ، اعیاد ، رسوم و نحوه ی پوشش و فرهنگ خود را حفظ کرده اند . در پیرانشهر مانند سایر نواحی کردستان و ایران مراسم نوزور جشن گرفته می شود . عید نوروز ، عیدی آشنا برای تمام اقوام ایرانی که با سابقه ای بسیار کهن ، جزوی از فرهنگ و معنویات مردم کرد شده است . سال نو با این عید شروع می شود . مراسم چهارشنبه سوری با برپا کردن آتش و از روی آن پریدن در آخرین چهارشنبه سال نیز معمول است سیزدهم فروردین نیز همچون نیز همچون سایر اقوام ایرانی بعنوان رو طبیعت و سیزده بدر مردم به خارج شهر و تفریحگاهها می روند . یکی از رسم های دیگر که در ایام نوروز دیده می شود عیدی نوروزی یا نوروزانه است که اغلب کودکان و جوانان به در خانه ی مردم و اقوام رفته و طلب عیدی نوروزی می کنند . سایر اعیاد در بین مردم پیرانشهر از وجه دینی ایشان سرچشمه گرفته ، بمانند عیدهای مولود ، قربان ، رمضان که در این عیدها هم مردم با نشاط و پوشیدن البسه مرتب به دید و بازدید نزدیکان برای تبریک و تهنیت می روند . نوع پوشش مردم پیرانشهر مانند سایر کردها خصوصات منطقه ی مکریان است . لباس مردها دو تکه شامل شلواری بالا را گشاد و دم پای تنگ که در اصطلاح مردم منطقه آنرا پاتول می گویند و پیراهنی از جنس و رنگ شلوار که آنرا نیز که وا می نامند ، می باشد ضمنا کمربندی پارچه ای بنام پشتیند یا پشت بند نیز بروی محل بستن شلوار بسته می شود . افراد مسن اغلب کلاه و دسمال یا اصطلاحا جامعه رانی را بسر می بندند . زنان پیراهنی یکسره و از کمر چین دار و آستین های بلند به تن می کنند . زنان نیز شال به کمر می بندند روسری به سر می گذارند و شلوار به پا دارند . ضمنا جلیقه ای که در اصطلاح محلی کلیجه نامیده می شود به تن می کنند . مراسم عروسی در پیرانشهر اغلب در فواصل بهار و پائیز انجام می گیرد . شیوه سنتی ازدواج که بدون دخالت زوجین و با انتخاب پدر و مادر بود تا حد زیادی در این منطقه کمرنگ شده است . بعد از پسند کردن دو طرف ، خانواده پسر با خانواده دختر موضوع را در میان گذاشته و بعد از توافق مقدمات عروس چیده می شود . بقیه تشریفات باز جنبه ی عمومی منطقه ای دارد و خواستگاری ، مهریه ، شیربها و جهیزیه و خرید ، در بیشتر مناطق رایج است . البته اینجا اشاره به این نکته ضروری است که گاه می شود که دختر و پسر همدیگر را دوست می دارند ولی خانواده ی یکی یا هر دو راضی به این کار نمی شوند ، لذا پسر دختر را از خانه فراری می دهد و آنرا به خانه ی یکی از بزرگان نزدیک خود برده و با وساطت او مراسم عقد را برگزار می کنند . در واقع خانواده های خود را مقابل عمل انجام شده قرار می دهند . این اقدام که ژن هه ل گرتن نامیده می شود.این رسم اکنون نیز در قالبی محدود وجود دارد ولی وجهه سلبی و منفی دارد. مراسم عروسی قبلا سه روز طول می کشید ولی الان در دو روز یا یک روز برگزار می شود . دو خانواده با دعوت از آشنایان در این مدت از آنها پذیرایی می کنند . رقص کردی در صور مختلف و بسیار زیبا اجرا می شود . زن و مرد دست در دست همدیگر قرار می گیرند و انواع رقص ها را اجرا می کنند که این نوع رقص مختلط را روش ره‌ش به‌له‌ک و خود رقص را  هه‌‌ل په‌رین می گویند . بعضی از رسوم معمول در پیرانشهر نشانگر حس همبستگی و همیاری و تعاون مردم این سرزمین است . کمک به همدیگر در کارهای زراعی و مراسمات عزاداری و عروسی از جمله آنند .


شنبه 14 فروردین 1389

پیرانشهر در گذر زمان

   نوشته شده توسط: سیا شیر    

از سابقه ی زیست بشری در محیط شهرستان پیرانشهر اطلاع دقیق و مدرک معتبر و مستندی در دست نیست . قدیمی ترین منطقه ای که در منابع تاریخی به ان اشاره شده پسوه بعنوان بخشی از شهرستان در دوران ماننایی هاست . نوشته های متنوع مرزهای سرزمین مانناییان را به شرح زیر ذکر کرده اند : از سمت شمال شرقی حوالی شهر تبریز و در یاچه ارومیه و از جنوب به حدود کرمانشاهان امروزی و از شمال غرب با اورارتو همسایه بوده و از شرق تا حد جنوب غربی دریای خزر کشیده شده است . در نتیجه منطقه مکریان که پیرانشهر جزیی از آن است در محدوده ی سرزمینی ماننا قرار داشته است در زمان زمامداری اوللوسونو واقعه مهم در مورد منطقه و ماننا ، لشکر کشی هشتم سارگون دوم پادشاه آشور به ماننا و اورارتو بود . اوللو سونو در نزدیکی پسوه در راه مهاباد به حضور سارگون رسید و اظهار اطاعت و وابستگی نمود. شاید بهترین مرجع برای این رویداد هزاره ی اول پیش از میلاد کتاب ادوین رایت ، تاریخ آذربایجان است . «وحدت قومی کرد و ماد، حبیب الله تابانی،چاپ اول 1384 ص 144» بعد از تاسیس اتحادیه مادها و امپراطوری هخامنشی ، اشکانی و ساسانی جز سرزمین ایشان بوده است . با آغاز حملات اعراب مسلمان مردم منطقه پیرانشهر در بر ابر آنان ایستادگی کرده ، که وجود چند گورستان اصحاب صدر اسلام در منطقه همچون چهل شهیدان و دایه شیخ شاهد این مدعاست . سپس تا یکی دو قرن اخیر سیر تاریخی و ماهیت جمعیتی آن درپاره ای از ابهام است . در جریان جنگ های ایران و عثمانی این مناطق محل منازعه بوده است ودست به دست گشته اند . بنا به نوشته ی سید حسن تقی زاده بعلت اهمیت نظامی منطقه در جریان جنگ های روس و عثمانی ، روسها توسط بلژیکها مستخدم ایران در گمرکخانه ها که در حقیقت در تحت نفوذ روسیه بودند ، گمرکخانه ای در لاهیجان کهنه در جنوب غربی سلدوز و شمال سردشت برپا کردند . قشون عثمانی ها نیز از مرزها گذشت و وارد لاهیجان شده و گمرکخانه را با خاک یکسان نمود و این فقره گویا در حدود سال 130 ه . ق بود . عثمانی ها در سال 1325 به مناطق مکری ، مامش ،منگور و سابلاغ نیز وارد شدند . از مطالعات انجام شده در محل ، چنین استنتاج می شود که بعلت بروز جنگهای منطقه ای و ایجاد نا امنی و هرج و مرج در مناطق کردنشین در حدود سال 1280 ه . ش ایل پیران از مناطق کرد نشین شمال عراق فعلی ، احتمالا رانیه ، به محل روستای کهنه خانه کنونی آمده و مکان ذکر شده بعلت دارا بودن چشمه آب دائمی ، اراضی حاصلخیز کشاورزی و مراتع مناسب برای دامداری جهت سکونت برگزیدند . در سال 1333 ه . ش بر طبق اقدامات دولت موقت ، به صورت مرکز بخش درآمده و دارای بخشداری گردید . متعاقب آن در سال 1339 با تاسیس شهرداری در روستای زرگتن رسما بعنوان شهر تلقی شده و به موازات آن بافت فیزیکی شهر به سمت شمال و شرق رو به توسعه نهاد و نام شهر مرزی خانه بروی آن گذاشته شد . در سال 1349 ه . ش نام شهر خانه به پیرانشهر تغییر یافت


شنبه 14 فروردین 1389

ساخت شهر و محلات

   نوشته شده توسط: سیا شیر    

شهر پیرانشهر دارای دو بافت معماری قدیم و جدید است . بافت قدیمی شهر در دامنه ی کوه های مشرف بر شهر جای دارد و بافت جدید در دشت واقع است و طرحی امروزی دارند . دو محله کوهپایه ای کهنه خانه و زرگتن که در زمره ی محله های قدیمی هستند در گذشته دو آبادی بودند .

 محلات : نقطه ی a,b,c ـ فرهنگیان 1و2و3 و4 ـ شهرک منگور ـ ایثارگران ـ آزادگان ـ قدس ـ دره دولی گراوی ـ زرگتن ـ خیابان امام - خیابان بهشتی ـ آزادی شرقی و غربی ـ استقلال شرقی و غربی ـ کهنه خانه ـ دره قرقزقپان ـ کوی خیام ـ پاداش ـ هواشناسی ـ استاد هیمن مکریانی ـ استاد هژاد ـ استاد نالی ـ کمربندی ـ بازار سیگارفروشان ـ سید قطب شرقی و غربی ـ مولوی ـ سعدی


شنبه 14 فروردین 1389

وجه تسمیه

   نوشته شده توسط: سیا شیر    

نام پیرانشهر در طول تاریخ سه بار تغییر کرده است. ابتدا و در بسیاری از منابع قدیمی نام لاجان داشت . « سید حسن تقی زاده ، تاریخ انقلاب ایران بخش اختلافات ایران وعثمانی, مجله یغما ، ص 52»لاجان الان دشتی است در شمال شرقی و بیشتر قبایل مامش ساکن آنند . این نام به مرور به خانه تغییر یافت . برخی این نام را برگرفته از خان یا ارباب و گروهی دیگر آنرا به معنای کاروانسرا به دلیل وجود چشمه ها و کاروانسرا و نزدیکی به مرز می دانند . « دیاری پیرانشار ، محی الدین برشان ، ص 78 » دسته ای از عشایرکرد بنام پیران در سال 1280 شمسی به منطقه ی خانه آمده وسکنی گزیدند. سپس در سال 1349 نام این شهر با اخذ از نام عشیره پیران به پیرانشهر تغییر یافت . نام رسمی این شهر پیرانشهر که به زبان محلی کردی آن را پیرانشار تلفظ می کنند . هر چند نام خانه هم همچنان در بین اهالی این دیار استعمال می شود. البته نظریه های دیگری نیز که از قدر چندانی در بین صاحب نظران برخوردار نیستند ، در برخی از منابع غیر موثق در جریان تحقیق مشاهده شده اند که ذکر آنها فقط به عنوان نظریه های مطرح شده در پی می آیند و از دقت علمی برخوردار نیستند. ظاهرا مکانی که یاقوت حموی بنام خان خاصبک در کنار به صور ضبط کرده می تواند اشاره به خانه باشد .برخی دیگرنام جایگزین نام پیرانشهر را اخذ شده از پیران پسرویسه می دانند . پیران در شاهنامه نام پهلوان معروف و سپه سالار افراسیاب است . وی در پایان جنگ دوازده رخ به دست گودرز به قتل می رسد . با اینکه پیران از تورانیان است اما شخصیتی منفی ندارد و در طول شاهنامه کارهای نیک زیادی از وی سر می زند.


شنبه 14 فروردین 1389

موقعیت و محدوده جغرافیایی شهرستان

   نوشته شده توسط: سیا شیر    

 پیرانشهر یکی از چهارده شهرستان استان آذربایجان غربی است که در شمال غرب ایران واقع شده است . استان آ.غ از طرف شمال و شمال شرقی با جمهوری آذربایجان و ارمنستان ، از غرب با ترکیه و عراق ، از جنوب با استان کردستان و از شرق با استان آذربایجان شرقی و زنجان همسایه است . از نظر موقعیت جغرافیایی شهرستان پیرانشهر با مساحتی حدود 2402 کیلومتر مربع در 495درجه و 8 دقیقه طول شرقی و 36 درجه و 42 دقیقه عرض شمالی نصف النهار گرینویچ واقع شده است . « فرهنگ جغرافیایی شهرستانهای کشور , 1379 , ص 279 » ارتفاع آن از سطح دریا حدود 1840 متر می باشد. « اطلس کامل گیتاشناسی ,ص 81»شهرستان پیرانشهر از شمال به اشنویه و نقده ، از جنوب به شهرستان سردشت و از شرق به مهاباد و از غرب به کشور عراق محدود است . فاصله این شهر تا مرکز استان ، ارومیه 120 کیلومتر و تا پایتخت 566 کیلومتر هوایی 1000 کیلومتر زمین می باشد . شهرستان پیرانشهر دارای یک شهر تابعه بنام گردکشانه و شامل دو بخش مرکزی و لاجان و مشتمل بر 5 دهستان و دارای 182 روستا است . « اطلاعات فرمانداری » این شهرستان منطقه ای کوهستانی و تحت تاثیر جریان هوای مرطوب اقیانوس اطلس و درسای مدیترانه است . میانگین بارندگی سالیانه 352 میلی متر محدوده دما 35-4 سانتیگراد و میزان رطوبت نسبی 51 درصد است. « سایت پی کی »


کارخانه قند پیرانشهر با جذب 365 هزار تن چغندرقند، مقام دوم بیشترین چغندر تحویلی را در کشور کسب کرد.

رییس کارخانه قند پیرانشهر روز چهارشنبه در گفت و گو با ایرنا با اعلام این خبر گفت: این کارخانه پارسال با جذب این میزان چغندر قند از کشاورزان منطقه توانست پس از کارخانه قند اصفهان و در میان 36 کارخانه قند کشور مقام دوم را بخود اختصاص دهد.

کیومرث مریدی اظهارداشت: این میزان چغندر قند تحویلی نسبت به سال قبل از آن با حدود 90 درصد افزایش در تحویل چغندرقند و با 60 درصد افزایش در تولید شکر همراه بوده است.

وی افزود: این کارخانه با تحویل گرفتن این میزان چغندر قند از چغندر کاران شهرهای پیرانشهر، مهاباد، اشنویه، نقده و محمدیار 46 هزار تن شکر و 24 هزار و 500 تن تفاله خشک غنی شده تولید کرد .

وی ارزش شکر تولیدی در این کارخانه را در سال گذشته 257 میلیارد و 600 میلیون ریال اعلام کرد.

مریدی خاطرنشان کرد: در زمان حاضر این کارخانه با ظرفیت 2500 تن چغندر قند در روز فعالیت دارد.

دراستان آذربایجان غربی علاوه بر کارخانه قند پیرانشهر چهار کارخانه قند دیگر در شهرهای ارومیه، میاندوآب، نقده و خوی فعالیت دارند.


جمعه 28 اسفند 1388

آشنایی با استان آذربایجان غربی

   نوشته شده توسط: سیا شیر    

مرکـــــز : ارومیه
موقعیت : شمال غرب ایران

west_azerbaijan_mapمجاورت : شمال و شمال شرق: جمهوری آذربایجان و ارمنستان، غرب:  کشورهای ترکیه و عراق
جنوب: استان کردستان و شرق: استان های آذربایجان شرقی و زنجان
آب و هوا: از مناطق کوهستانی کشور با توپوگرافی متنوع و گسترده، عمدتاً تحت تأثیر جریان هوای مرطوب اقیانوس اطلس و دریای مدیترانه
در برخی از ماههای زمستان، بدلیل نفوذ توده هوای سرد از اطراف شمال، کاهش قابل توجه دما
وسعــــت: 43660 کیلومتر مربع (با احتساب دریاچه ارومیه) -  65/2 درصد از مساحت کل کشور
جمعـیــت:  طبق سرشماری 1375 ه خ 2496320 نفر
تقسیمات:  14 شهرستان، 26 بخش، 103 دهستان و 3227 آبادی
شهرستانها:  ارومیه، اشنویه، بوکان، پیرانشهر، تکاب، خوی، چالدران، سردشت، سلماس، شاهین‌دژ، ماکو، مهاباد، میاندوآب، نقده

 

 

مکان های دیدنی و تاریخی 

استان آذربایجان غربی از نظر طبیعی و تاریخی از مناطق برجسته ایران است. وضعیت اقلیمی، زمین شناسی و توپوگرافی استان باعث ایجاد عارضه های طبیعی بسیاری در آن شده است که برخی از آن ها دارای ویژگی های منحصر به فردی هستند. برخی از جاذبه های طبیعی این استان عبارتند از: دریاچه ارومیه که شورترین و بزرگ ترین دریاچه داخلی ایران و بزرگ ترین آبگیر دایمی آسیای باختری است، جزایر داخلی دریاچه ارومیه که زیستگاه نادرترین پرندگان هستند، پارک ملی دریاچه ارومیه که یكی از 59 منطقه ذخایر طبیعی جهان و دارای لوح مخصوص پارک ها است، مناطق حفاظت شده حیات وحش و چشمه های متعدد آب گرم که بیش تر خاصیت درمانی دارند، تالاب ها، رودخانه ها، آبشارها و غارهای مختلف از جمله غار معروف کرفتو.
پیشینه تاریخی و سابقه کهن فرهنگی استان؛ سبب وجود جاذبه های تاریخی, جاذبه های اجتماعی و فرهنگی بسیاری در منطقه شده است. مكان های تاریخی و مذهبی موجود در استان؛ گویای بخشی از تاریخ مذهبی این منطقه است. مسجد جامع ارومیه از مسجدهای قدیمی استان به شمار می آید. کلیساهای قدیمی زیادی نیز در سطح استان وجود دارند که از جاذبه های دیدنی آن به شمار می آیند. كلیسای مارقویا یكی از قدیمی ترین ابنیه مذهبی است و منسوب به حضرت قوما یكی از دوازده حواریون مسیح است. كلیسای قدیمی ماریوخنه و آتشكده آذرگشسب به همراه بازارهای قدیمی با سبک معماری خاص، تپه های باستانی که قدمت برخی از آن ها به هزاره های پیش از میلاد می رسد، شهرها و دهستان های تاریخی و قدیمی مانند تپه های باستانی روستای حسنلو، قلعه های تاریخی، پل های قدیمی، گورستان ها و قبور شعرا، عرفا و سیاست مداران که جزو مناطق دیدنی استان به شمار می آیند به همراه زندگی ایلی جذاب با صنایع دستی كم نظیر، در مجموع گویای توان بالای توریستی منطقه آذربایجان غربی هستند.
 

  

صنایع و معادن

صنایع استان آذربایجان غربی در زمینه های مواد معدنی و مواد اولیه موجود دراستان بر پا شده اند. معادن این استان شامل معادن مصالح و سنگ های ساختمانی، گرانیت، ‌تراورتن، نمک آبی، نمک سنگی، میكا، زرنیخ، تالک، خاک نسوز و پوكه معدنی است كه هم اكنون بهره برداری می شوند. هم چنین ذخایری از مواد معدنی سرب, روی, طلا در تكاب، ذغال سنگ در میاندوآب و خاك نسوز در بوكان كشف شده و آماده بهره برداری می شوند. هم چنین اقداماتی جهت شناسایی معادن سیلیس و مواد معدنی فلزی و غیر فلزی در استان صورت گرفته است.
استان آذربایجان غربی یكی از كانون های مهم صنایع دستی ایران است. دراین استان انواع فرش، گلیم، ‌‌پارچه های دستی و صنایع چوبی تزیینی تولید می شود و علاوه بر آن كارگاه های صابون سازی، شمع سازی و چاقوسازی نیز درسطح استان به كار مشغولند. از میان محصولات یاد شده, بافته های دستی و صنایع چوبی مانند انواع مجسمه های حیوانات‌، انواع وسایل بازی شطرنج، تخته نرد، جعبه و میز آرایش بانوان و انواع نقاشی روی چرم دارای معروفیت ملی است.
 

  

کشاورزی و دام داری

استان آذربایجان غربی یكی از مناطق مستعد كشاورزی در ایران است. با وجود این که این استان تنها 6/2 درصد مساحت ایران را در بر می گیرد، اما اراضی آن بیش از 6 درصد كل اراضی مزروعی كشور را شامل می شود. ویژه گی ها و خصوصیات طبیعی واقلیمی استان بر توان بالقوه كشاورزی منطقه افزوده است. گندم و جو و محصولات باغی چون سیب و انگور از جمله مهم ترین تولیدات كشاورزی استان آذربایجان غربی است.
وجود ایلات و عشایر كه تامین معیشت آن ها در درجه اول از طریق دام داری و در درجه دوم با كشاورزی انجام می گیرد؛ در رونق دام داری استان تأثیر به سزایی داشته است. استان آذربایجان غربی با توجه به وجود مراتع نسبتا خوب خود توانسته نقش مهمی را در دام داری كشور ایفا نماید. دام داری در این منطقه به صورت صنعتی و سنتی رواج دارد و امروزه گرایش به سمت واحد های صنعتی در این استان افزایش چشم گیری داشته است. این استان در زمینه پرورش طیور نیز دارای نقش فعالی است كه این فعالیت نیز به صورت صنعتی و سنتی رواج دارد. هم چنین بیش از 250000 كندوی زنبور عسل که نزدیک به چهار پنجم آن ها مدرن هستند در سطح استان آذربایجان غربی به تولید عسل مشغولند. استان آذربایجان غربی در زمینه پرورش ماهی نیز فعال است و واحدهای متعدد استخر پرورش ماهی دراستان وجود دارد كه به پرورش ماهیان گرم آبی و ماهیان سرد آبی اختصاص یافته اند. علاوه بر پرورش ماهی, صید ماهی نیز از سدهای ارس، مهاباد و سایر سدها، رودخانه ها و آبگیرهای طبیعی استان صورت می گیرد.
 

  

وجه تسمیه و پیشینه تاریخی

سرنوشت تاریخی آذربایجان شرقی و غربی و وجه تسمیه نام آن ها بسیارشبیه هم است. آذربایجان را با توجه به پیشینه تاریخی کهن اش، در زبان های مختلف به نام های گوناگون کمابیش مشابهی نامیده اند. در فارسی میانه «آتورپاتكان»‌، در آثار كهن فارسی«آذربادگان»‌ یا «‌آذربایگان»، و در فارسی كنونی «آذربایجان» نامیده شده است. هم چنین در یونانی «آتروپاتنه»‌، در بیزانسی «آذربیگانون»، در ارمنی «آتراپاتاكان»، در سریانی «آذربایغان»‌ و در عربی «آذربیجان»‌ گفته اند. تاریخ باستانی آذربایجان با تاریخ قوم «ماد» درآمیخته است. قوم ماد پس از مهاجرت به ایران آرام آرام قسمت های غربی ایران از جمله آذربایجان را تصرف كرد. مقارن این ایام دولت هایی در اطراف آذربایجان وجود داشت كه از آن جمله می توان به دولت «آشور» در شمال بین النهرین، دولت «هیئتی» در آسیای صغیر، دولت «اورارتو» در نواحی شمال و شمال غرب، اقوام «كادوسی» در شرق و «كاسی» ها در حوالی كوه های زاگرس اشاره كرد.
بعد از تاسیس دولت ماد، آذربایجان به ماد كوچک (درمقابل ماد بزرگ) ‌معروف شد و مشتمل بر شهرهای قدیمی همدان، ری، ‌اصفهان و كرمانشاه بود. به عبارت دیگر ولایاتی كه در قرون اولیه اسلامی به ناحیه‌ جبال و بعدها به عراق عجم معروف بودند را در بر می گرفت. بعد از حمله اسكندر مقدونی به ایران، ‌سرداری به نام «آتورپات» در آذربایگان از اشغال آن توسط یونانیان ممانعت به عمل آورد. از آن به بعد این سرزمین به نام آتورپاتكان معروف شد. آتورپات به پادشاهی رسید و آن ناحیه را مستقل اعلام نمود. در طول دوره‌ حكومت سلوكی ها، ناحیه آتورپاتكان هم چنان مستقل ماند و یونانیان و جانشینان اسكندر نتوانستند آداب و رسوم و تمدن یونانی را در آن محل اشاعه دهند. آذربایجان در این زمان پناهگاه زردشتیان و تكیه گاه فرهنگ ایرانی در مقابل فرهنگ یونانی شد. حكومت جانشینان آتورپات در آذربایجان در زمان اشكانیان نیز ادامه یافت و این منطقه توانست كماكان استقلال خود را حفظ كند.
اردشیر بابكان - مؤسس سلسله ساسانی – با استیلا برحكم رانان آذربایجان این منطقه را در زمره امپراتوری بزرگ ساسانی در آورد. در دوره ساسانی معمولاً‌ یكی از مرزبانان را به حكومت آذربایجان می گماردند. در اواخر آن دوره حكومت آذربایجان در دست خاندان «فرخ هرمزد»‌ بوده پایتخت آن « شیز»‌ یا «‌گنزب»‌ نام داشت كه مطابق با ویرانه های لیلان در جنوب شرقی دریاچه ارومیه گزارش شده است.
پس از فتح آذربایجان به دست اعراب، قبایل عرب از بصره، كوفه، شام و یمن برای سكونت به آن جا روی آورده با خرید زمین های وسیع، ‌‌كشاورزی را گسترش داده و افراد بومی را رعیت خود ساختند. امرای عرب برای حفظ زمین ها و احتمالاً‌ رعایای مسلمان خود، از حملات دیگر مردم آذربایجان كه به اسلام نگرویده بودند، باروهایی در اطراف املاك وسیع خود می كشیدند كه به تدریج داخل این باروها به صورت شهرهای نسبتاً‌ مهم درآمد.
در سال ۱٩٨ هـجری - قمری بابک خرم دین با استفاده از ضعف خلافت مرکزی مأمون - خلیفه عباسی که درخراسان به سر می برد - قیام کرده قسمت های مهمی از شمال شرقی آذربایجان را دراختیار گرفت. از این پس، از ‌سلطه دستگاه خلافت برآذربایجان تا حد زیادی کاسته شد. بقایای قلعه بابک بر بلندای کوهی در نزدیکی کلیبر واقع در آذربایجان شرقی هنوز باقی است.
سلسله های ایرانی بعد از اسلام مانند طاهریان، صفاریان، سامانیان و غزنویان كه از شرق ایران برخاسته حكومت های مستقلی تشكیل دادند، هیچ گاه نتوانستند قلمرو خود را به آذربایجان برسانند. دراین مدت كه از سال 205 هجری قمری (تأسیس سلسله طاهریان)‌ شروع و تا سال 429 هـ‌ ق (‌آ‎غاز حكومت سلجوقیان)‌ ادامه می یابد، حكومت های محلی متعددی قدرت را در آذربایجان به دست گرفتند. آخرین حكام مقتدر این ایالت، ‌ساجیان (317 ـ 276 هـ‌. ق) بودند كه آن ها نیز عاقبت بر ضد خلفا قیام كردند. پس از سقوط ساجیان، سلسله های محلی دیگری در آذربایجان به قدرت رسیدند كه از آن جمله می توان از روادیان نام برد. در دوران حكومت ساجیان ‌(بنی ساج) ‌و حكومت بعد از آن حكم رانان قسمت شمالی رود ارس به حكام آذربایجان خراج می دادند كه از معروف ترین آنها شیروان شاهای، ‌خداوندان شكی، حكام گرجستان، روادیان و حكام ارمنستان بودند.
در آغاز قرن پنج هجری (یازدهم میلادی) ‌تركان «غز» به فرماندهی سلجوقیان، نخست با دسته های كوچك و سپس به تعداد بیش تر، راهی آذربایجان شده آن جا را به تصرف در آوردند. در 531 هجری (1136 میلادی)‌ آذربایجان به دست«اتابك ایلدگز»‌ (‌الدگوز) افتاد كه تاحمله كم دوام جلال الدین خوارزم شاه (31 ـ ‌1225 م، 28 ـ ‌622 هـ‌. ق) ‌وی و اولادش بر آذربایجان حكومت كردند. با حمله مغولان و ورودهلاكوخان ایلخان (1256 م، ‌654 هـ. ق)‌، ‌آذربایجان مركز شاهنشاهی بزرگ وی شد كه از آموی تا شام امتداد داشت. با ضعف ایل خانان مغول، امرای مستقلی در آذربایجان قدرت یافتند که از آن جمله می توان به جلایریان، ‌چوپانیان و تركمانان اشاره كرد.
پس از تصرف آذربایجان به دست شاه اسماعیل اول صفوی (‌1502 م، ‌907هـ. ق)‌ این سرزمین سنگر گاه اصلی و مركز عمده‌ گرد آوری قوای نظامی برای شاهان صفوی شد. در زمان صفویه آذربایجان محل جنگ های خونین میان سپاهیان ایران وعثمانی بود. پس ازسقوط دولت صفویه، نادر شاه افشار با کوتاه کردن دست عثمانیان از آذربایجان و یک پارچه کردن ایران، در دشت مغان رسماً تاجگذاری كرد. كریم خان زند در سال 1175 هجری (1755 میلادی)‌ آذربایجان را از دست خان های محلی كه پس از مرگ نادر شاه قیام کرده بودند، باز پس گرفت. اما پس از مرگ او بار دیگر خوانین محلی سر برآوردند، تا این كه آغا محمد خان قاجار در سال 1205 هجری(1785 میلادی) ‌موفق شد كه آذربایجان را مطیع حکومت مرکزی كند. این منطقه كه هم اكنون یكی از مناطق آباد و پررونق جمهوری اسلامی ایران است در سال 1316 به صورت استان مستقل درآمد كه در برگیرنده شهرها, دهستان ها و روستاهای بسیاری است.
 

 

مشخصات جغرافیایی

آذربایجان غربی از نظر جغرافیایی بین 35 درجه 58 دقیقه تا 39 درجه و 47 دقیقه پهنای شمالی و 44 درجه و 2 دقیقه تا 47 درجه و 23 دقیقه درازای خاوری قرار گرفته است. آذربایجان غربی در شمال باختری ایران قرار داشته و از شمال به كشورهای جمهوری خود مختار نخجوان و ارمنستان، از باختر به كشورهای تركیه و عراق، از جنوب به استان كردستان و از خاور به استان های آذربایجان شرقی و زنجان محدود می شود. طول مرز آبی و خاكی این استان با كشورهای همسایه، مجموعا 823 كیلومتر است. این استان از طرف شمال نزدیك به 135 كیلومتر، مرز آبی رودخانه ارس با نخجوان و ارمنستان و از طرف شمال و باختر نزدیک به 488 كیلومتر مرز خاكی با كشور تركیه دارد. هم چنین از طرف باختر نزدیك به 200 كیلومتر مرز خاكی با كشور عراق دارد.
رود ارس مرز ایران و جمهوری های نخجوان و ارمنستان را در آذربایجان غربی در بر می گیرد كه از محل تلاقی قره سو به ارس، شروع و در محل به هم پیوستن آق چای به ارس خاتمه می پذیرد. بخشی از این مرز طبیعی را دریاچه ارس - كه در پشت سد ایجاد شده- و بخش دیگر را قزل قشلاق از طرف جمهوری نخجوان تشكیل می دهد.
استان آذربایجان غربی طولانی ترین مرز داخلی را با استان آذربایجان شرقی دارد. این مرز از پیوستن رود آق چای به ارس در باختر جلفا شروع شده، پس از عبور از خاور رود مزبور و قطع راه مرز به بازرگان و ناحیه ولدیان خوی و راه آهن ایران - تركیه، دریاچه ارومیه را كه مرز طبیعی دو استان است، در جهت شمال باختری به جنوب خاوری پشت سر گذاشته، در جنوب دریاچه، این امتداد در جهت جنوب خاوری مسیر زرینه رود «جغتو» از میان مراغه و میاندوآب، چاراویماق هشترود و صایین قلعه و تكاب عبور نموده و در مرز زنجان خاتمه می یابد. مرز آذربایجان غربی و كردستان جهت باختری - خاوری داشته و از دره رود كلوی زاب کوچک شروع شده و پس ازعبور از میان نواحی سردشت، بانه، بوكان، سقز و قطع شاخه های سیمینه رود و دریاچه زرینه رود و عبور از جنوب تكاب در چهار طاق در نقطه اتصال سه استان زنجان، كردستان و آذربایجان غربی خاتمه می یابد. استان آذربایجان غربی كم ترین طول مرز را با استان زنجان دارد كه از طریق منطقه تكاب به ماه نشان از استان زنجان اتصال پیدا می كند و جهت آن شمال باختری - جنوب خاوری است و بیش تر این ناحیه نیز از كوه های مرتفع پوشیده شده است.
استان آذربایجان غربی که مرکز آن شهر تاریخی ارومیه است، براساس آخرین تقسیمات كشوری دارای 14 شهرستان بوده كه عبارتند از: ارومیه، اشنویه، بوكان، پیرانشهر، تكاب، چالدران (سیه چشمه)، خوی، سردشت، سلماس، شاهین دژ، ماكو، مهاباد، میاندوآب، نقده. این استان در بر گیرنده شهرستان ها, شهرها, دهستان ها و روستاهای متعددی بوده و بر اساس آخرین سرشماری سراسری سال 1375 كشور, جمعیت آن 2496080 نفر برآورد شده است


رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران پیرانشهر که در همایش دانش آموزان طرح پراکنده شاهد پیرانشهر سخن می گفت ، اظهار داشت: در سال تحصیلی جاری 207 دانش آموز در طرح پراکنده شاهد مدارس پیرانشهر مشغول به تحصیل هستند ، که این دانش آموزان مربوط به خانواده های شهدا ، آزادگان و جانبازان می باشند.


این همایش با حضور فرماندار ، امام جمعه ، مدیر آموزش و پرورش ، رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران و جمعی از مسئولین محلی در محل سالن اجتماعات شبکه بهداشت و درمان پیرانشهر برگزار گردید .

 رئیس بنیاد شهید در این مراسم تصریح کرد : ارتقاء سطح علمی دانش آموزان خانواده های شهدا و ایثارگران یکی از اولویت های بنیاد شهید با همکاری آموزش و پرورش پیرانشهر می باشد.
وی گفت : در این راستا بنیاد نسبت به برگزاری دوره های آموزشی فوق برنامه ، برگزاری کلاس های تقویتی ، تشکیل کلاس های کنکور و ارائه مشاوره درسی به این عزیزان با همکاری مدیریت آموزش و پرورش پیرانشهر اقدام کرده است . وی گفت در سه ماهه اول سالتحصیلی جاری یکهزار و 417 ساعت کلاس تقویتی و جبرانی با اعتباری بر  بالغ بر 150 میلیون ریال برای دانش آموزان هزینه شده است .

این مقام مسئول با اشاره به درصد قبولی دانش آموزان طرح پراکنده در ترم اول اظهار داشت : در مقطع ابتدایی 92 درصد ، راهنمایی 87 درصد ، متوسطه 67 درصد و پیش دانشگاهی 100 درصد قبولی داشته ایم که می طلبد در مقطع متوسطه تلاش بیشتری صورت گیرد .
وی تاکید کرد : این دوره ها به صورت رایگان برای دانش آموزان طرح پراکنده شاهد برگزار می شود .
گلی سرکشی به خانواده شهدا و ایثارگران و آگاهی از وضعیت زندگی و تحصیل دانش آموزان این خانواده ها را به عنوان یکی از برنامه های مستمر این بنیاد یاد کرد .

در همایش مذکورکه راهنمامعلمان طرح پراكنده شاهد و دانش آموزان نیز حضور داشتند ، رئیس بنیاد شهید پیرانشهر ضمن تقدیر و تشكر از مجموعه عوامل طرح شاهد در مدارس ، خواستار تلاش مضاعف در بهبود وضعیت تحصیلی و تربیتی دانش‌آموزان شد.

وی اظهار داشت: حركت دانش‌آموزان در مسیر علمی و دانش‌اندوزی باید بر محور استفاده بهینه از امكانات عصر حاضر در مدرسه‌های خاص باشد.
حسن گلی افزود: نباید دانش‌آموزان بنا به هر دلیلی از این فرصت عقب بیفتند كه در این راستا توجه بیشتر والدین و مسئولان مدرسه لازم است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود از والدین خواست تا با ثبت نام فرزندان خود در مدرسه‌های شاهد و هدفمند ، دانش‌آموزان را در مسیر برنامه‌ر‌یزی شده برای کسب بهتر علم و آینده بهتر آماده كنند.
وی اذعان داشت: در راستای اجرای طرح پراكنده شاهد دانش‌آموزان از اهداف و مسائل مهم در عرصه ادامه تحصیل و چگونگی برنامه‌ریزی درسی آگاهی پیدا می‌كنند.
گلی در سخنان خود توجه بیشتر والدین به دانش‌آموزان را خواستار شد و گفت: دانش‌آموزان برای رسیدن به اهداف خود نیازمند آگاه‌سازی از سوی والدین و آموزش دارند.
اجرای سرود توسط گروه سرود مدرسه راهنمایی شاهد پسران از دیگر برنامه های اجرا شده در این همایش بود .

 


منبع خبر :   روابط عمومی آموزش و پرورش پیرانشهر


پنجشنبه 27 اسفند 1388

پیرانشهر در نگاە جغرافیای تاریخی

   نوشته شده توسط: سیا شیر    

ایل ها

ایل مامش :
الف- سابقه ی تاریخی :
مردم ایل مامش در سرزمین کوهستانی و خوش آب و هوای میان مهاباد ، نقده و پیرانشهر زندگی می کنند . این ایل دارای سابقه ای قدیمی و از ایلهای قدرتمند منطقه محسوب شده است . این ایل در مناطق شمالی پیرانشهر و بیشتر در دشت لاجان سکنی دارند .
ایل مامش پس از شهریور ١٣٢٠ تخته قاپو و اسکان یافت. « ایل ها ، چادرنشینان و طوایف عشایری ایران – ایرج افشار سیستانی » رئیس ایل مامش تا سال ١٣٤١ شمسی ، علی آقا امیر عشایری بود که در روستای بزرگ پسوه در بخش لاجان سکونت داشت . همچنان نیز اخلاف وی با کمرنگ شدن وجه ریاست ایل را بر عهده دارند . این ایل با ایل منگور و پیران در پیرانشهر و دهبکری در سردشت و مهاباد همسایه است .
شادروان دکتر مسعود کیهان ایل مامش را در سال ١٣١١ شمسی ١٥٠٠ خانوار تخمین زده است . کتاب ایرانشهر در سال ١٣٤٢ شمسی ٩٥٠ خانوار و مردوخ کردستانی در سال ١٣٥١ جمعیت آن را حدود ١٥٠٠ خانوار ذکر کرده اند . « ایرانشهر جلد اول ص١٢٢ – تاریخ مردوخ جلد اول ص ١١١» با اینکه ایل مامش سازمان نخستین آن تغییر یافته هنوز هم تا اندازه ای قدرت و نفوذ رئیس ایل پابرجاست برخی از اختلافات جزئی توسط رئیس ایل به صورت کدخدامنشی حل و فصل می شود ، ولی در مورد اختلافات بزرگ به دستگاههای دولتی و مراجع قانونی مراجعه می کنند . بسیاری از امور مربوط به ایل پلیش از اجرا باید از نظر رئیس ایل بگذرد و سپس به مرحله ی اجرا در آید . آداب و رسوم ایل مامش مانند سایر مردم منطقه و از لحاظ اقتصادی نیز بیشتر وابسته به کشاورزی و دامدار ی هستند .

ایل پیران :
این ایل که در حدود سال ١٢٨٠ ه . ش به منطقه پیرانشهر آمدند بیشتر در جنوب و غرب این شهر اقامت گزیدند و در مرز عراق سکونت دارند جمعیت این ایل بعد از ساکن شدن ٦٥٠ خانوار تخمین زده شده است . این ایل تخته قاپو شده ابتدا در کهنه لاجان سکنی گزیدند . این ایل با منگورها و مامش ها و دهبکری در ارتباط مستقیم هستند . در سال ١٣٤٩ به دلیل اهمیت این ایل نام قدیم شهر خانه به پیرانشهر تغییر یافت .
آنها بیشتر از راعت گندم ، جو ، چغندر و توتون و .. امرار معاش می کردند و در زمستان اغنام و احشام خود را به حدود کوه سران می بردند . صنایع دستی ایشان را شال بافی دانسته اند . مردم ایل پیران پیرو دین مبین اسلام و مذهب سنی شافعی هستند . آئین ها ، ویژگیهای قومی و سایر مراسم مردم این ایل همانند مراسم ایل مامش است .

ایل منگور :
این ایل که از با سابقه ترین ایلهای منطقه می باشد . آثار و اشیاء عتیقه کشف شده و شیوه ی زندگی در محدوده ی جنوبی شهر پیرانشهر و در روستاهای واقع بین دره و رودخانه ی بادیناوه و کوههای وزنه واقع شده اند . منگورها که در منطقه مهاباد نیز ساکن هستند شش طایفه ی عمده دارند که عبارتند از : امان ، شم ( شمع ) ، زرین ، خدر، مروت و زین . منگورها از لحاظ خصوصیات جسمانی چون رنگ مو و چشم تا حدودی با سایر کردها فرق می کنند .

جمعیت این ایل را در سال ١٢٧١ هجری ٥٠٠٠ خانوار و در سال ١٣٤٢ ه . ش ١٥٠٠ خانوار دانسته اند . « میر نیا ص ١٢٨ » طبق یادداشتهای دمورگان در ١٥ اکتبر ١٨٩٠ منگورها سالیانه ٥٠٠ تومام معادل ٣٥٠٠ فرانک مالیات به صندوق حاکم ساوجبلاغ پرداخت می کردند . جمع آوری و پرداخت مالیات توسط رئیس ایل صورت می گرفت . در آن زمان بعد از شورش حمزه آقا منگور و شیخ عبیدالله نهری و کشته شدن حمزه آقا و لغو حکم ریاست با پسر آقا پسر حمزه آقا ، کاک اولا آغا ( عبدالله آقا) به ریاست ایل منگور انتخاب شد .
اگر رئیس ایل مالیات را پرداخت نکند سربازان ایرانی به ایل هجوم می آوردند و کوچ نشین ها به کوههای مرزی فرار می کردند . به همین ترتیب بسیاری از ایلات به ترکیه رفته و هرگز باز نگشته اند . رئیس ایل منگور زمستانها در بادیناوه و بعد از بنا نهادن ده تیرکش در سال ١٨٨٨ در آنجا ساکن بود . در منابع تاریخی ییلاق آنها را گده ، لسیو و کاکن ذکر کرده اند .

امرار معاش ایشان از گله داری و کشت چغندر ، توتون ، گندم ، جو و سایر حبوبات است . « تحقیقات غرب ایران – ژاگ دمورگان » منگورها از لحاظ خصوصیات جسمانی بیشتر دارای چشمان آبی و موهای بور می باشند . آداب و رسوم ایشان نیز مانند سایر اکراد است . همچنین ایشان نیز اکثرا پیرو دین اسلام و مذهب سنی شافعی هستند .

جاذبه های گردشگری ، ابنیه ی تاریخی

طبیعت بکر و کوهستانی پیرانشهر فرصت مناسبی برای بازدید مناطق زیبای طبیعی این شهرستان را در اختیار مردم مناطق دیگر فراهم آورده است .
گردشگاه طبیعی پردانان واقع در جاده پیرانشهر ـ سردشت و سواحل رودخانه های زاب لاون و بادین آباد ، عرصه های جنگلی ، آبشارهای کوچک اما جذاب و زاد بوم های عشایری همچنین وجود کوههای قندیل و حاجی ابراهیم با ار تفاع بیش ار ٣٥٠٠ متر از جمله مهم ترین جاذبه های طبیعی پیرانشهر برای جذب مسافرین است . بازارچه های لوازم خانگی ، صوت و تصویری ، البسه های لوکس با قیمت های مناسب بعنوان مراکز تجاری هر روز شاهد خریدارانی است که به سطح شهر رونق بخشیده اند .

آثار باستانی شهرستان پیرانشهر عبارتند از : ـ قه لاتی شای : قه لات در کردی به معنی قلعه و شا همان شاه و ی نسبت است . تپه ای قدیمی متعلق به دوره ی ساسانیان در آبادی قدیمی پسوه در بخش لاجان و حدود 24 کیلومتری شرق پیرانشهر . ـ قه لات جلدیان : قلعه ای در روستای جلدیان بر سر راه جاده ی اشنویه .

ـ قه لات شین آباد :
تپه ای در روستای شین آباد در دو کیلومتری جنوب شهر واقع است. ـ تپه گرد آشوان : واقع در ر وستایی به همین نام در منطقه لاجان. ـ گورستان زرگتن :
در دامنه کوههای مشرف بر پیرانشهر و به نام روستای قدیم زرگتن که الان جزیی از شهر می باشد.

مکان های دیدنی و تاریخی و یا جاذبه های طبیعی دارای آثار باستانی و مکان های دیدنی بسیاری می باشند که متاسفانه مطالعات در خوری در این مورد نشده است زیرا آثار مکشوفه تاریخی بسیار در منطقه گواه مدعای قدیمی بودن آن است

وضعیت اقتصادی

١ ـ ١. بازارچه مرزی پیرانشهر با مسافت پنج کیلومتری از خاک عراق ، دارای بازارچه رسمی مرزی به نام حاج عمران می باشد. صادرات و واردات بازرگانی از طریق این بازارچه به عنوان یکی از بزرگترین منبع د رآمد استان و شهرستان می باشد.

٢ ـ ١ . صنایع و معادن پیرانشهر با توجه به موقعیت حغرافیایی و سیاسی تا بحال شاهد رشد چشمگیر تولیدات صنعتی نبوده است . این در حالیست که از لحاظ طبیعی دارای پتانسیل های بیشماری می باشد که با گسترش صنایع توان استفاده و شکوفایی دارند .
پیرانشهر دارای یک کارخانه ی قند می باشد که از طریق وزارت صنایع در ٥ کیلومتری پیرانشهر بر سر راه نقده و در روستای رزگاری ، در سال ١٣٤٧ ه توسط شرکتی بلژیکی احداث شد . این کارخانه طی جهار دهه فعالیت با استفاده از توانمندیهای موجود توسعه بخش های مختلف را شاهد بوده است .

کارخانه قند با دریافت چغندر قند از کشاورزان از آن موادی چون شکر سفید و الکل طبی و تفاله خشک تولید می نماید . کارخانه قند پیرانشهر در سال گذشته با جذب ٣٦٥ هزار تن چغندر قند ، مقام دوم بیشترین چغندر تحویلی را در کشور کسب کرده است .
این کارخانه در بهبود وضعیت معیشتی مردم از طریق بکارگیری تعدادی زیادی کارگر و کارمند در امور اداری و ... و کارگاههایی چون تولید ادوات کشاورزی ، صنایع چوبی و ... نیز در سطح پیرانشهر فعالیت می کنند که تولیدشان محدود است و در سالهای اخیر با توجه به گسترش طرح های صنعتی و حمایت دولت از صاحبان صنایع شهرک صنعتی پیرانشهر روندی رو به رشد را طی می کند . واگذاری ایجاد طرح های جدید تولیدی گامی موثر در جهت بهبود وضعیت اقتصادی مردم و کم رنگ شدن فضا و دید امنیتی حاکم بر مناطق مرزی خصوصا شهرهای محروم استان آ.غ است . بافت قالی ، جاجیم و شال از تولیدات و صنایع دینی عمدتا مردم روستا نشین است که روندی رو به فنا دارد .

٣ ـ ١ . معادن : با در نظر گرفتن طبیعت بکر و دست نخورده ی پیرانشهرو علم به کوهستانی بودن این منطقه و نقش کوهها در بروز معادن سنگ ، پیرانشهر دارای معادن غنی سنگ می باشد . بیش از ٨٠ درصد معادن سنگ های گرانیت آذربایجان غربی در این شهرستان واقع شده اند . این شهر با داشتن ٦٥ معدن گرانیت و تولید سالانه ٣٠٠ هزار تن سنگ گرانیت یکی از قطب های مهم کشور در تولید سنگ گرانیت به شمار می رود .
سنگ های تزئینی معادن پیرانشهر به طور عمده گرانیت رنگی با کیفیت بی نظیر در ایران ، یکی از بزرگترین اقلام صادرات استان را تشکیل می دهد . علاوه بر گرانیت معادن سنگ مرمر نیز به تعداد زیاد وجود دارند . متاسفانه بسیاری از این معادن بعلت هایی چون هزینه گزاف ، امنیت و مشکلات ثبتی بهره برداری نشده اند . معادن سنگ نیز در فراهم آوردن فرصت شغلی و درآمد مناسب سهمی بسزا برای مردم پیرانشهر داشته اند . علاوه بر معادن سنگ عرصه های جنگلی پیرانشهر مزینه ی مناسبی بر ای تولید چوب و الوار می باشند .

٤ ـ ١. کشاورزی : زمین های قابل کشت و دشت های وسیع ، آب نسبتا زیاد و بارور بودن زمین ها باعث شده است که بیشتر مردم شهرستان پیرانشهر در زمینه ی کشاورزی کسب روزی کنند . آب کشاورزی از چشمه ها ، رودخانه ها و چاه تامین می شود . محصولاتی چون گندم ، جو ، چغندر ، قند ، نخود ، آفتابگردان و محصولات باغی چون گردو ، سیب ، توت ، انگور و ... کشت غالب در منطقه می باشند . استفاده از ادوات و ماشین های کشاورزی در کشاورزی این منطقه معمول می باشد . درآمد نسبتا مناسب کشاورزی باعث شده که اغلب مردم آنرا بعنوان شغل اول یا دوم اختیار کنند .

٥ ـ ١ . دامداری : درروستاهای شهرستان دامداری در دو سطح خرد و کلان صورت می گیرد . بیشتر کشاورزان تعدادی دام را برای پرورش یا مصرف خانگی نگه داری می کنند و یا در جاهایی که موقعیت برای کشاورزی مناسب نیست دامداری در درجه اول کاری قرار می گیرد . دامداری دو نوع خانگی و صنعتی دارد . دامداران خانگی اگر صاحب احشام زیادی باشند ییلاق می کنند که اصطلاحا آنرا هه وار می گویند.

علل پیشرفت

پیرانشهر از جمله شهرهایی است که در مدت زمان کوتاهی شاهد پیشرفت چشم گیری بوده است . این پیشرفت در زمینه های گوناگون جمعیتی ، جغرافیایی و تا حدی رفاهی بوده است . علل پیشرفت این شهرستان عبارتند از :

١ - موقع نظامی : این شهر بعلت موقعیت جغرافیایی ، از ٢٨ شهریور ١٣٢٧ ه.ش در جریان هجوم ارتش شوروی به ایران واحدهایی از لشکر رضائیه ارومیه در شمال روستای زرگتن استقرار یافت . به دلیل موقعیت سوق الجیشی خاص منطقه و نزدیکی به مرز دو پادگان دیگر جلدیان و پسوه نیز در آن احداث شد . تقویت نظامی پیرانشهر آنرا در زمره ی قدرتمند ترین شهرهای مرزی کشور قرار داده است . بعد از انقلاب بهمن 1357 و نیز بعلت امنیتی بودن منطقه بعد نظامی این شهر باز هم تقویت شد . وجود سه پادگان عظیم نظامی و پاسگاههای متعدد باعث روی آوردن جمعیت زیاد نظامیان و به طبع آن تاثیرگذاری در وضعیت و بافت شهر شده است .

٢ - وضع ارتباطی : پیرانشهر از جانب غربی به کشور عراق محدود است پیرانشهر در وجود مبادلات تجاری عظیم با کشور عراق نقش تاثیر گذاری دارد . صادرات و واردات این شهرستان از راه بازارچه مرزی تمرچین صورت می گیرد .
البته برغم وجود این بازارچه ی رسمی از راههای غیر قانونی نیز تجارت حاصل می شود . وجود بازارچه های اقلام خارجی در داخل شهر باعث گسترش روند مسافرت به این شهر و بالا بودن داد و ستد و در نتیجه فراهم آمدم وضعیت مناسب شغلی و در آمد مناسب است . پیامد این موقعیت ارتباطی مسئولین را برای پیشرفت به چاره اندیشی واداشته است .

٣ - وضع اقتصادی : قرار گرفتن در سر حدات ایران با عراق و مهیا بودن محیط برای تجارت ، فراهم بودن فرصت بیشتر برای کارهای خدماتی و همچنین وجود معادن طبیعی و زمین های مناسب شود در توسعه فیزیکی و کیفی محیط شهرستان و به نسبت بهبود معیشتی مردم نقش انکار نشدنی دارند .


پنجشنبه 27 اسفند 1388

پیرانشهر2

   نوشته شده توسط: سیا شیر    

شهر پیرانشهر در جنوب غربی استان آذربایجان غربی و در کنار مرزهای جمهوری اسلامی با عراق واقع شده و به دلیل داشتن ‪ ۶۰۰میلی متر بارندگی در سال از زیباترین و سرسبزترین شهرهای کشور بشمار می‌رود

پیرانشهر (خانا) (به کردی پیران شار به ترکی آذربایجانی Xana یا خانا[) یکی از شهرهای با اکثریتکردنشین استان آذربایجان غربی و مرکز شهرستان پیرانشهر در شمالغربی ایران است. موقعیت جغرافیایی این شهر در ناحیه کوهپایه‌ای‌ قرار دارد که تپه‌ماهورهای آن را بوته‌های همیشه سبز چای در ردیف‌کاری‌های منظم هندسی پوشاندهاسد.

شهر پیرانشهر در جنوب غربی استان آذربایجان غربی و در کنار مرزهای جمهوری اسلامی با عراق واقع شده و به دلیل داشتن ‪ ۶۰۰میلی متر بارندگی در سال از زیباترین و سرسبزترین شهرهای کشور بشمار می‌رود.این شهر بدلیل قرار گرفتن در مسیر جاده ترانزیت جمهوری اسلامی با کشور عراق و دیگر کشورهای حوزه دریای مدیترانه، یکی از بزرگ‌ترین مراکز تجارت خارجی در جمهوری اسلامی است.

 

مردم‌شناسی

بر پایه سرشماری سال ۱۳۸۵، جمعیت این شهر برابر با ۵۷٬۶۹۲ نفر بوده است] زبان رایج در این شهر کردی است. مردم این شهر به زبان کردی, لهجه سورانی, زیرلهجه مکریانی تکلم می‌نمایند. این شهر دارای سه ایل به نامهای منگور، مامش و ایل پیران است که مجموعاً بلباس خوانده می‌شوند.منگورها در خارج شهر و در بخش شهرک منگور که توسط دولت جمهوری اسلامی ایران ایجاد گردید ساکن هستند.

نرخ رشد جمعیت پیرانشهر سالانه ۸/۱ درصد است و بیشترین میانگین نرخ رشد جمعیت استان آذربایجان غربی مربوط به پیرانشهر است

کارخانه قند

این کارخانه درسال ۱۳۴۷ توسط شرکت بلژیکی اوکماس و از طریق وزارت صنایع در ۵ کیلومتری جاده پیرانشهر-نقده واقع در استان آذربایجان غربی احداث شد، و طی سالهای فعالیت خود، با استفاده از توانمندی‌های موجود از ظرفیت ۱۰۰۰ تن به ۲۵۰۰ تن چغندر در روز توسعه یافته‌است. محصول تولیدی این واحد ۳۰٬۰۰۰ تن شکر سفید و ۳ میلیون لیتر الکل طبی و ۱۵٬۰۰۰ تن تفاله خشک در سال می‌باشد. کارخانه قند پیرانشهر با جذب ۳۶۵ هزار تن چغندرقند، مقام دوم بیشترین چغندر تحویلی را در کشور کسب کرده است

آب و هوا

آب و هوای شهر در ناحیه شمالی؛ آب و هوای نسبتاً سرد و در نواحی جنوبی معتدل کوهستانی است و دارای فلات‌های مرتفع و خشک و دشت‌های حاصلخیز؛ است. پیرانشهر تحت‌ دو عامل‌ بارز خشکی‌ تابستان‌ و سرمای‌ زمستان‌ کوهستان‌ها قرار دارد. بخش‌ وسیعی‌ از شهر در شرایط‌ آب‌ و هوای‌ کوهستانی‌ سرد و مدیترانه‌ای‌ با باران‌ بهاره‌ قرار دارد. آب‌ و هوای‌ پیرانشهر در تجزیه‌ خاک‌، رویش‌ گیاه‌، گسترش‌ علف‌زار، شرایط‌ مساعد توسعه‌ دیم‌زار، مناطق‌ و معیشت‌ شبانی‌ و گله‌داری‌ و گسترش‌ جنگل‌ و باغ‌داری‌ نقشی‌ تعیین‌ کننده‌ دارد. میزان‌ بارندگی‌ در پیرانشهر از غرب‌ به‌ شرق‌ کاهش‌ می‌یابد. دلیل‌ این‌ امر وجود دیواره‌ کوهستانی‌ ناحیه‌ است‌ که‌ از نفوذ جریان‌هایی‌ که‌ از غرب‌ به‌ فلات‌ وارد می‌شود جلوگیری‌ می‌کند.

بازارچه مرزی

مبادلات کالا از طریق بازارچه مرزی تمرچین این شهر در سال ۲۰۰۵ به ‪ ۱۱۵میلیون دلار رسید. موقعیت بسیار ممتاز این بازارچه در مبادلات کالا این منطقه مرزی را در آینده‌ای نزدیک به فعال‌ترین مرز زمینی کشور به لحاظ ترانزیت کالا تبدیل خواهد کرد. درحال حاضر سالانه صدها هزار تن کالای تجاری و بازرگانی کشورهای عربی و آسیای میانه از طریق گمرک تمرچین به نقاط مختلف جهان ترانزیت می‌شود.

وجود راه‌آهن اربیل در نزدیکی این بازارچه که به شبکه راه‌آهن سراسری عراق و سوریه متصل و امتداد آن به بندر الرازقیه در سوریه منتهی می‌شود، از جمله مزایای مهم برای ترانزیت کالا بویژه برای کشورهای همجوار ایران و کشورهای آسیای میانه به شمار می‌رود.

این بازارچه سال گذشته با صادرات ‪۱۳۳ هزار و ‪ ۴۸۰تن کالا به خارج از کشور رتبه اول صادرات را در بین ۲۸ بازارچه مرزی کشور به خود اختصاص داد.

گمرک زمینی تمرچین در غرب پیرانشهر کوتاه‌ترین مسیر ایران به شمال عراق، و بنادر و سواحل دریای مدیترانه محسوب می‌شود.

توجه ویژه دولت به شهرستان مرزی پیرانشهر و آماده شدن تدریجی زیر ساخت‌های اقتصادی، انگیزه بخش خصوصی را برای سرمایه گذاری در این شهرستان افزایش داده‌است. در صورت ادامه روند سرمایه‌گذاری و محقق شدن طرحها و برنامه‌های در دست اجرا، پیرانشهر به یکی از شهرهای توسعه یافته کشور تبدیل خواهد شد.

وجود منابع غنی آب و خاک، معادن بزرگ و با ارزش گرانیت، قرار گرقتن در مسیر جاده ترانزیت ایران با کشورهای حوزه خلیج فارس و دریای مدیترانه، و وجود نیروی فنی و کارآمد، زمینه را برای هر نوع سرمایه‌گذاری در این شهر فراهم ساخته‌است.

آثار باستانی

آثار باستانی شهر عبارت‌اند از: تپه قلات جلدیان تپة قلات موت آباد تپه آشه وان (گرد) قلات شین آباد گرد مرقد و نیز قلعه و تپه‌ای قدیمی متعلق به دورة ساسانیان در آبادی قدیمی پسوه مرکز دهستان لاهیجان شرقی در حدود ۵ر۱۳ کیلومتری مشرق پیرانشهر.

سنگهای گرانیت

با توجه به نزدیکی پیرانشهر به بازار کشورهای حوزه خلیج فارس و دریای مدیترانه، این شهر برای تامین سنگ‌های تزیینی مورد نیاز کشورهای منطقه از اهمیت زیادی برخوردار خواهد شد.

مکان یابی برای ایجاد شهر سنگ پیرانشهر به پایان رسیده و برای ایجاد آن ‪ ۵۰هکتار زمین مشخص شده که تا ‪ ۱۵۰هکتار قابل توسعه‌است.

باتوجه به آنکه بیش از ‪ ۸۰درصد معادن سنگهای گرانیت آذربایجان غربی در شهرستان مرزی پیرانشهر واقع شده‌اند، این شهرستان برای ایجاد شهر سنگ مناسب تشخیص داده شده‌است.

این شهر با داشتن ‪ ۶۵معدن گرانیت و تولید سالانه ‪ ۳۰۰هزار تن سنگ گرانیت یکی از قطب‌های مهم کشور در تولید سنگ گرانیت به شمار می‌رود.

سنگ‌های گرانیت پیرانشهر هم اکنون یکی از بزرگ‌ترین اقلام صادرات استان آذربایجان غربی را تشکیل می‌دهد. سالانه ۱۷۳ هزار تن سنگهای تزئینی از معادن شهرستان پیرانشهر برداشت می‌شود.

سنگهای تزئینی معادن پیرانشهر بطور عمده از نوع گرانیت رنگی با کیفیت بی نظیر در ایران و جهان است.در این معادن بیش از ۵۰۰ نفر بطور مستقیم و بیش از ۲۰۰ نفر دیگر بطور غیر مستقیم مشغول بکار هستند.

وقایع

از وقایع مهم شهر استقرار واحدهایی از لشکر ارومیه در این شهر پس از شهریور ۱۳۲۰ در جریان هجوم ارتش شوروی به ایران بود.

کشاورزی

اهالی عمدتاً به زراعت باغداری دامداری و تولید صنایع دستی اشتغال دارند. آب کشاورزی و آشامیدنی از چشمه و چاه تأمین می‌شود و محصولاتی از قبیل گندم جو نخود چغندرقند آفتابگردان و محصولات باغی مانند گردو بادام سیب توت انجیر انگور قیسی و به دارد از گیا دارای بلوط سیاه و سقز است. بافت قالی جاجیم و شال از تولیدات صنایع دستی آن به شمار می‌رود. ایلات پیران, منگور و مامش در محدودة آن به سر می‌برند.

.

گردشگری

گردشگاه طبیعی پردانان، سواحل رودخانه‌های زاب، بادین آباد، عرصه‌های جنگلی، آبشارها، تپه‌های باستانی اطراف پیرانشهر و زادبوم‌های عشایری از جمله مهم‌ترین جاذبه‌های طبیعی پیرانشهر محسوب می‌شود.

نام پیرانشهر که در سالهای نه چندان دور مترادف با جبهه و جنگ، دفاع و حمله، توپ و خمپاره بود، هم‌اکنون با گردشگری، بازارچه‌ها، تجارت خارجی، ترانزیت کالا، هتل‌ها و پاساژهای بزرگ مترادف گشته‌است. مراکز تجاری و خدماتی از خیابانهای اصلی به کوچه و پس کوچه‌ها کشیده شده و به همین دلیل قیمت اماکن تجاری و مسکونی با افزایش چشمگیری روبرو شده‌است. حضور بیشمار گردشگران و خریداران در پیرانشهر موجب شده تا تعداد زیادی از مردم پیرانشهر و دیگر شهرهای اطراف برای توسعه مراکز بازرگانی به ساخت پاساژها و مجتمع‌های تجاری روی بیاورند. در زمان حاضر دهها پاساژ و مجتمع تجاری در این شهر در حال ساخت است. گردشگرانی که از شهرهای بزرگ کشور به پیرانشهر سفر کرده‌اند اعتراف می‌کنند که کالاهای عرضه شده در بازار این شهر هم به لحاظ قیمت و هم به لحاظ کیفیت مناسب تر از سایر شهرهای کشور است. نزدیکی پیرانشهر به بازار کشورهای حوزه خلیج فارس و دریای مدیترانه موجب شده تا شرکت‌های بزرگ تجاری و بازرگانی در این شهر نمایندگی‌هایی را مستقر کرده و یا شرکت‌های معتبری را تاسیس کنند.

موقعیت جغرافیایی

شهر پیرانشهر با مساحتی در حدود ۱۶۰۰ کیلومتر مربع در ۴۹ درجه و ۳۶ دقیقه طول شرقی و ۳۷ درجه ۱۶ دقیقه عرض شمالی واقع شده‌است و از شمال به اشنویه و نقده، از جنوب به سردشت, از شرق به مهاباد و از غرب به کشور عراق محدود است.

به دلیل موقعیت سوق الجیشی خاص منطقه (نزدیکی به مرز) پادگانهایی در پیرانشهر مانند پادگان جلدیان پادگان پیرانشهر و پادگان بزرگ پسوه احداث شده‌است.[

شهر دارای دو بافت معماری قدیم و جدید است. بافت قدیمی شهر که در دامنه کوه جای دارد دارای ساختمانهایی از گل و خشت است و بافت جدید شهر که در دشت واقع است ساختمانهایی امروزی دارد. دو محله کهنه خانا و زرگتن که امروزه از محله‌های قدیمی شهر محسوب می‌شوند در گذشته دو آبادی بوده‌اند


پنجشنبه 27 اسفند 1388

معرفی پیرانشهر

   نوشته شده توسط: سیا شیر    

معرفی شهر پیرانشهر

پیرانشهر از شهرهای آذربایجان غربی و مرکز شهرستان پیرانشهر است.

پیرانشهر یکی از صد شهر پرجمعیت کشور محسوب می‌شود و جمعیت آن بیش از صد هزار است.

پیرانشهر یکی از شهرهای مهم ایران است که به دلیل داشتن سنگهای گرانیت دارای شهرت جهانی است. ذخایر شناخته شده سنگ‌های گرانیت این شهر چهار میلیون تن برآورد می‌شود که به لحاظ تنوع رنگ و طرح استحکام در ایران و جهان منحصر بفرد است.

موقعیت جغرافیایی این شهر در ناحیه کوهپایه‌ای‌ قرار دارد که تپه‌ماهورهای آن را بوته‌های همیشه سبز چای در ردیف‌کاری‌های منظم هندسی پوشانده‌است. همچنین معماری بسیار زیبا و خانه‌های ویلایی با سقف‌ها و رنگ‌آمیزی متنوع، جلوه زیبایی به سیمای شهر بخشیده‌اند. به عبارت دیگر در پیرانشهر زیبایی‌های طبیعت و شهرسازی یکدیگر را تکمیل کرده‌اند.

شهر پیرانشهر در جنوب غربی استان آذربایجان غربی و در کنار مرزهای جمهوری اسلامی با عراق واقع شده و به دلیل داشتن ‪ ۶۰۰‬میلی متر بارندگی در سال از زیباترین و سرسبزترین شهرهای کشور بشمار می‌رود.این شهر بدلیل قرار گرفتن در مسیر جاده ترانزیت جمهوری اسلامی با کشور عراق و دیگر کشورهای حوزه دریای مدیترانه، یکی از بزرگ‌ترین مراکز تجارت خارجی در جمهوری اسلامی است.


پنجشنبه 27 اسفند 1388

پیرانشهر

   نوشته شده توسط: سیا شیر    

شهرستان پیرانشهر یکی از شهرستانهای استان آذربایجان غربی در شمال غربی ایران است. مرکز این شهرستان، شهر پیرانشهر است. گردکشانه دیگر شهر آن است.روستاهای پسوه, شین اباد, دربکه و جلدیان از گردکشانه بیشتر جمعیت دارند اما به صورت قانونی هنوز شهر نشده اند. اﻳـﻦ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﻳﻜﻲ از ﭘﻨﺞ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﻛﺎﻣﻼً ﻛﺮدﻧﺸﻴﻦ اﺳـﺘﺎن است. ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﻣﻮﻗﻌﻴت فرﻫﻨگی و ﺗﻘﺴﻴﻢﺑﻨﺪی ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻛﺮدﺳﺘﺎن، ﺟﺰء ﻣﻨﻄﻘـﻪ ﻣﻜﺮﻳﺎن میﺑﺎﺷـﺪ. ﭘﻴﺮاﻧﺸـﻬﺮ ﺑـﺎ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎنﻫﺎی ﻧﻘﺪه و اﺷﻨﻮﻳﻪ در ﺷﻤﺎل، ﻣﻬﺎﺑﺎد در ﺷﺮق و ﺳﺮدﺷـﺖ در ﺟﻨـﻮب و ﻛﺸـﻮرﻋﺮاق در ﻏﺮب ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ اﺳﺖ. ﻓﺎﺻله اﻳﻦ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﺗﺎ ﻣـﺮز ﻋـﺮاق ﻛﻤﺘـﺮ از ﭘـﻨﺞ ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮاﺳﺖ.

ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﺪه ﺳﻪ ایل ﺑﺰرگ در ﺷﻬﺮﺳـﺘﺎن ﭘﻴﺮاﻧﺸـﻬﺮاﺳـﻜﺎن دارﻧـﺪ ﻛـﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨـﺪ از: ﻣﻨﮕﻮر، ﻣﺎﻣﺶ و ﭘﻴﺮان. ﻣﻨﮕﻮرﻫﺎ ﻋﻤﺪﺗﺎً در ﻧﻮاﺣﻲ روﺳـﺘﺎﻳﻲ ﻣـﺎﺑﻴﻦ ﻣﻬﺎﺑـﺎد و ﭘﻴﺮاﻧﺸـﻬﺮ اﺳﻜﺎن دارﻧﺪ، ﻣﺎﻣﺶﻫﺎ در ﺷﻬﺮ و ﻗﺴﻤﺖ ﺷﻤﺎﻟﻲ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن و ﭘﻴﺮانﻫـﺎ در ﺧـﻮد ﺷﻬﺮ و ﻧﻮاﺣﻲ ﭘﻴﺮاﻣﻮن آن زﻧﺪگی میﻛﻨﻨﺪ. مردم پیرانشهر کردزبان هستند و با گویش کردی سورانی تکلم می کنند.

بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۶ جمعیت این شهرستان ۱۰۷٬۶۷۷ نفر است.

پرش به: ناوبری, جستجو
شهرستان پیرانشهر
بزرگترین روستاها
رتبه  ↓ جمعیت  ↓ نام مکان  ↓
۱ ۲۹۷۷ پسوه
۲ ۲۹۰۸ شین‌آباد
۳ ۱۴۹۳ دربکه
۴ ۱۴۴۶ جلدیان
۵ ۱۳۱۶ گردکشانه
۶ ۱۲۸۱ زیوه
۷ ۱۲۵۰ سروکانی
۸ ۹۵۷ کهنه لاهیجان
۹ ۹۱۹ سیلوه
۱۰ ۹۱۵ گزگسک

 جغرافیا

این شهرستان به سبب مرزی بودن و نزدیکی به ارومیه و قرار گرفتن در مرز شهرستانهای مهاباد، نقده، اشنویه و سردشت از موقعیت تاریخی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و استراتژیک بسیار ممتازی برخوردار است.

این شهرستان از شمال به نقده و اشنویه, از جنوب به سردشت؛ از خاور به مهاباد و از باختر به مرز ایران و عراق محدود می‌شود. مرکز این شهرستان در درازای خاوری ۴۵ درجه و ۸ دقیقه و پهنای شمالی ۳۶ درجه و ۴۲ دقیقه و در ارتفاع ۱۴۶۰ متری از سطح دریا واقع شده‌است. کوه‌های بلندی چون سیاه کوه در شمال و شیخان در جنوب این منطقه سر برافراشته و از همین کوه‌ها چشمه‌های رود زاب روان است.

 کشاورزی

شهرستان پیرانشهر به علت کوهستانی بودن و وجود دشتها و مراتع وسیع یکی از قطبهای دامداری و کشاورزی استان محسوب می‌شود. لبنیات این شهر نیز بسیار مرغوب و مشهور است.

صنایع دستی

صنایع دستی مهم این منطقه عبارتند از جوراب و کلاه پشمی، زربافی، جاجیم و گلیم.

 تقسیمات کشوری

تقسیمات کشوری این شهرستان، بنابرآنچه در نتایج آمارگیری سرشماری سال ۱۳۸۵ کل کشور آمده‌است، بر حسب بخش، شهر، دهستان و روستا به شرح زیر است: [۱]

 بخش‌ها

 دهستان‌ها

دهستان‌های بخش مرکزی

دهستان‌های بخش لاجان